Search

  list   grid

2,905 items

  • Vernieuwd edict ter zake van het uitdiepen en schoonmaken van sloten en beken
    De provinciale Krieges und Domänenkammeren worden belast met de aanstelling van commissies ter vistitatie van sloten en beken. Dergelijke commissies dienen te bestaan uit een ingenieur, een lands bouwmeester en een dijkgraver. Deze commies worden belast met de jaarlijkse visitatie van beken en waterlopen. Aanbevelingen van de commissie dienen door de grondeigenaren zonder verzet te worden uitgevoerd. Bij het verrichten van de daaruit voortvloeiende werkzaamheden mogen geen landlopers en nietsnutten worden ingezet. Men dient gebruik te maken van betrouwbare en ijverige arbeidskrachten.
  • Vernieuwd edict ter zake van het verstrekken van geldleningen aan personen die onder ouderlijk gezag, voogdij of curatele staan
    In het kader van de herziening van verordeningen die door zijn voorgangers zijn uitgebracht, hernieuwt Frederik II het verbod om zonder toestemming van ouder, voogd of curator, leningen te verstrekken aan minderjarigen of curandi, op straffe van confiscatie van het dubbele van de verstrekte lening. Driekwart van de boete valt toe aan het Potsdamse weeshuis, het vierde kwart is voor de denunciant.
  • Vernieuwd edict ter zake van voorrechten voor immigranten
    Uit landsvaderlijke zorg belooft de koning aan immigranten vrijdom van aanwerving en inlijving in militaire dienst. Desgevraagd dienen aan immigranten protectiebrieven dienaangaande te worden verstrekt. Immigranten genieten gedurende twee jaar vrijstelling van burgerlijke lasten, met inbegrip van consumptiegelden en dergelijke accijnzen. Zij mogen huisraad en bezittingen vrij van licent invoeren. Zij zijn eveneens vrijgesteld van serviesgeld. Degenen die zich in de provincies van Keurmark, Pommeren, Maagdenburg of Halberstadt willen vestigen genieten nog additionele voordelen, waaronder goedkope leningen ten laste van de landschapskas. Onder omstandigheden wordt afgezien van het droit d'aubaine, dat soms iure retorsionis wordt uitgeoefend.
  • Vernieuwd en aangescherpt edict ter zake van de verkoop van buitenlandse kalenders
    Onder verwijzing naar eerdere verordeningen uit 1700, 1702 en 1712, verbiedt de koning de verkoop van buitenlandse kalenders, op straffe van boete bij een eerste overtreding en bij recidive gevangenisstraf. De lokale overheden dienen het verbod strikt te handhaven en zorg te dragen voor (jaarlijkse her-)publikatie.
  • Vernieuwd en aangescherpt edict waarbij scherprechters, beulen en beulsknechten verplicht worden grijze kleding te dragen
    Onder verwijzing naar (? 1733-06-01) wordt nogmaals gelast dat scherprechters, beulen en beulsknechten in grijs gekleed dienen te gaan, op straffe van de kar.
  • Vernieuwd en vergescherpt edict ter zake van schulden van en kredietverlening aan militairen
    Onder verwijzing naar (? 1744-04-07), (? 1746-07-04), (? 1755-03-04) worden de maatrgelen tegen officieren, onder-officieren en soldaten die schulden aangaan verzwaard; hetzelfde geldt voor het verstrekken van leningen aan militairen zonder instemming van de bevelhebbende officier. Ten bewijze van instemming dient het regimentszegel aan het contratc te worden gehecht. Commandanten die instemmen met het aangaan van grotere leningen dan in een jaar afgelost kunnen worden, zijn mede aansprakelijk voor de aflossing. Het edict voorziet in straffen wegens het verstrekken van ongeoorloofde geldleningen en wegens het berekenen van woekerrente. Een uitzondering wordt gemaakt voor het aangaan van schulden onder hypothecair verband, mits deze op de gebruikelijke wijze in land- en hypotheekboeken worden ingeschreven. Klachten wegens schulden van officieren dienen niet door het regiment, de provinciale auditeur of de auditeur-generaal in behandeling te worden genomen.Kredietverstrekkers dienen daarentegen als overtreders van het edict door de fiscus strafrechtelijk vervolgd te worden.
  • Vernieuwd en vermeerderd Edict en Reglement van de Koninklijke Giro- en Leenbanken te Berlijn en Breslau
    Ten einde de voordelen verbonden aan de giro en leenbanken te Berlijn en Breslau voor het gehele land beschikbaar te maken, heeft de koning besloten over te gaan tot oprichting van disconto-kassen in de grotere steden en tot de uitgifte van banco-noten, volgens bijgaand model.
  • Vernieuwd en verscherpt edict houdende het verbod op kaart- en dobbelspelen
    Onder verwijzing naar (? 1714-08-08) (?1731-09-19)(? 1744-09-12) (? 1763-04-09) (? 1774-11-24)waarbij hazardspelen zoals Bassette, Lansquenet, Faraon, Quinze, Cinq et Neuf, Passe à dix, Trischacken en Würselen integraal zijn verboden, wordt geconstateerd, dat deze kansspelen toch nog vaak worden beoefend in koffiehuizen, Billards, wijn- en bierschenkerijen. Aangezien deze spelen schadelijk zijn voor het privévermogen van families en zij in strijd zijn met de goede zeden, vernieuwt de koning uit landsvaderlijke zorg de bestaande verboden. Derhalve worden alle vormen van kans- en behendigheidsspelen verboden, waarbij winst en verlies meer door toeval dan door behendigheid wordt bepaald en die uit winstbejag worden gespeeld.
  • Vernieuwd en verscherpt edict tegen bedelende joden
    (? 1719-11-13), (? 1720-12-10), (? 1725-01-21), (? 1733-09-30), (? 1737-01-030, (? 1738-09-09) en (? 1748-04-28) ten vervolge, constateert de koning, dat de afgekondigde maatregelen tegen bedeljoden onvoldoende gevolg sorteren. Bepaald wordt dat te voet reizende joden aan de grenzen dienen te worden tegen gehouden. Een uitzondering wordt gemaakt voor joden die een handelsconcessie hebben ontvangen van het Landes Admiistrations Collegium te Geldern, alsmede degenen die onderweg zijn naar de Frankfurter Messe of over meer dan 50 rijksdaalders aan baar geld beschikken, dan wel kunnen aan tonen, dat zij in andere Pruisische provincies bescherming genieten. De verordeningen bevat voorschriften voor gerechtelijke overheden, tollenaars, schouten en dorpsgerichten, poortschrijvers, gerechtsdienaren etc. in het kader van de bestrijding van overlast door joden zonder middelen van bestaan.
  • Vernieuwd en verscherpt edict ter zake van de aanhouding en vervolging van deserteurs
    Geconstateerd wordt dat (? 1723-01-29), (? 1724-01-03) en (? 1726-08-05) onvoldoende effect sorteren. Daarom wordt de verplichting de paspoorten van militairen op doorreis te controleren, zoals vervat in (? 1722-08-02) en (? 1730-09-15)vernieuwd. Eenieder die wetenschap draagt van (voorgenomen) desertie dient daarvan, op straffe van lijfstraf, onmiddellijk aangifte te doen. Conform (? 1727-12-19) en (? 1738-06-28) dienen burgers en boeren zodra zij van desertie vernemen de klok te luiden en aan officieren op hun verzoek tegen contante betaling paarden voor de achtervolging ter beschikking te stellen. Indien boeren of burgers zelf deserteurs aanhouden dient aan hen een beloning te worden uitgekeerd door het regiment waartoe de deserteur behoorde. De uitgekeerde beloning wordt vervolgens met de General-Krieges-Casse verrekend. Indien ambtenaren, edellieden, burgers of boeren zich aan de opsporing van deserteurs trachten te onttrekken zullen zij worden gestraft met geldboeten of vestingstraf. Actieve hulp aan deserteurs wordt met de galg gestraft.
  • Vernieuwd en verscherpt edict ter zake van de uitroeiing van mussen en kraaien
    (? 1721-12-11), (? 1731-01-08) en (? 1737-12-24) ten vervolge worden verscherpte voorschriften ingevoerd ter verdelging van schadelijke mussen en kraaien. De quota aan mussenkoppen en kraaienklauwen die door de ingezetenen ten plattelande en in de steden dienen te worden ingeleverd worden verhoogd. De fiscus zal streng optreden tegen ambtenaren die ontduiking van de verordening oogluikend toestaan.
  • Vernieuwd en verscherpt edict ter zake van het in cultuur brengen van woeste gronden en in verval geraakte landerijen
    (? 1749-08-12) ten vervolge, heeft Frederik II maatregelen getroffen om ten gevolge van de oorlog vervallen landerijen opnieuw in cultur te brengen. Hij constateert echter dat de bezitters van grondheerlijkheden zichzelf bevoordelen en de beschikbaar gestelde middelen alleen ten eigen voordele aanwenden. Hij verordent daarom dat alle door kleine boeren, halfwinnen, keuterboeren, tuiniers verlaten plekken opnieuw onder dezelfde voorwaarden als voor de oorlog moeten worden geëxploiteerd, zonder dat deze aan het grootgrondbezit van de grondheerlijkheden mogen worden toegevoegd.
  • Vernieuwd en verscherpt edict ter zake van het lastigvallen van reizigers met onwettige tolheffingen
    Frederik II hernieuwt de edicten en patenten terzake van onwettige heffingen ten laste van het reisverkeer, die worden opgelegd door licent- en tol beambten, te water en te land. Het afpersen van vergoedingen, anders dan de in de tarieven vermelde heffingen resulteert in ambtsontzetting, boete en lijfstraf. Indien voerlieden of reizenden tot dergelijke onwettige afdrachten verplicht worden, dienen zij daarvan bij het volgende licentkantoor aangifte te doen. De beamten aldaar dienen van de klacht protocol op te maken en de klacht ambtshalve door te leiden naar de Krieges und Domänenkammer van desbetreffende provincie. De verordening dient bij alle hoofd- en neben tolkantoren te worden aangeplakt.
  • Vernieuwd en verscherpt edict ter zake van het leuren en het geldwisselen door joden ten plattelande
    Uit landsvaderlijke voorzorg, worden de edicten tegen de joden (? 1719-11-13), (? 1737-01-03),(? 1738-09-09), (? 1723-4-21), (? 1737-03-27) en (? 1747-11-17) vernieuwd en verscherpt. De krieges- und domänenkammern, Jutitie-Colleges, alsmede alle fiscale officieren, magistraten en lokale overheden worden vermaand op een strikte toepassing toe te zien. De verordening moet alom worden gepubliceerd, in de steden aan de raadhuizen en andere publiek plaatsen, als mede bij alle kroegen ten plattelande. Daarnaast moet deze verordening tezamen met (? 1738-09-09) en (? 1747-11-17) twee maal per jaar op de eerste zondag van mei en de eerste zondag in november in de kerk, of aan de de kerkdeur opnieuw worden voorgelezen.
  • Vernieuwd en verscherpt edict terzake van de toelating van bedeljoden
    In verband met de besmettelijke ziekte in Hongarije en Siebenbürgen, die mogelijk door toedoen van handelaren in lompen en oude kleding wordt verspreid, worden de maatregelen tegen bedeljoden (? 1719-11-13) en (? 1737-01-03) uitgebreid. Dergelijke joden dienen als ongewenste vreemdelingen aan de grenzen te worden teruggestuurd. Binnenslands aangetroffen, dienen zij gevangen genomen te worden en na veertien dagen op water en brood te zijn vastgehouden uitgezet te worden. Indien zij vervolgens opnieuw de grenzen overschrijden zullen zij aan den lijve worden gestraft, de eerste maal riskeren zij een brandmerk, de tweede maal de doodstraf met het koord. De lokale overheden dienen op straffe van boete de naleving van het edict te controleren. Indien van de aanwezigheid van bedeljoden in een bepaald district blijkt, dient de Krieges- und Domänenkammer waaronder het district ressorteert ambtshalve onderzoek te doen naar de eventuele nalatigheid van lokale overheden. Bewoners van het platteland dienen passerende bedeljoden te melden, op straffe van gevangenis. Herbergiers zijn eveneens verplicht aangifte te doen. Beschermde joden (Schutz Juden) mogen op straffe van verlies van bescherming geen bijstand verlenen aan bedeljoden.
  • Vernieuwd en verscherpt patent ter zake van de uitvoer van goud en zilver
    Onder verwijzing naar (? 1726-09-19), (? 1731-10-25) en (? 1755-12-20) wordt het opkopen van goud en zilver door christenen en joden op messen en jaarmarkten, met het oog op uitvoer van deze edele metalen verboden. Illegale uitvoer van goud en zilver wordt gestraft met lijfstraf en doodstraf, alsmede confiscatie van goud en zilver. Opgekocht goud en zilver mag enkel worden aangeboden aan de koninklijke munthuizen, of hun entrepreneurs en commiezen. Alle fiscale beambten en tolambtenaren dienen op de strikte naleving van de verordening toe te zien. De eventuele denunciant geniet een aandeel in de opbrengst van de confiscatie. Binnenlandse goud- en zilversmeden mogen zowel binnen als de buiten de Pruisische landen goud en zilver voor eigen gebruik aankopen.
  • Vernieuwd jacht- en visserijreglement in het hertogdom Gelre
    Onder verwijzing naar eerdere edicten van 4 fe\nuari 1655, 10 april 1673, 5 oktober 1683, (? 1719-07-29) en (? 1723-12-09) worden de voorschriften met betrekking tot jacht en visserij in het Pruisisch Overkwartier vernieuwd. Eenieder die geen jurisdictieheer is, of bezitter van een adellijk goed, dient zich van de jacht te onthouden. Zij die op grond van privileges e.d. tot de jacht gerechtigd men te zijn, dienen zich binnen zes weken met bewijsstukken tot de Gelderse Commissie te wenden. Gerechtigden tot de jacht dienen zich gedurende het gesloten seizoen van de uitoefening van het jachtrecht te onthouden, op straffe van 25 goudgulden boete. Degenen die niet tot de jacht gerechtigd zijn dienen zich daarvan te onthouden op straffe van 8 goudgulden boete; vreemdelingen en landlopers die op stropen worden betrapt riskeren lijfstraf in combinatie met verbanning, of andere arbitraire straffen. Ter bescherming van de wildstand worden verder voorschriften gegeven voor het aanlijnen en knuppelen van honden. Het houden van duiven blijft voorbehouden aan degenen die meer dan 40 morgen onder de ploeg hebben. Ter bescherming van de visserijen wordt bepaald, dat degenen die niet tot de visserij gerechtigd zijn niet over visnetten en dergelijke mogen beschikken. Kerspels die over openbare visserijen beschikken, dienen deze voortaan aan de meestbiedende te verpachten.
  • Vernieuwd patent ter zake van de achtervolging van deserteurs
    Onder verwijzing naar (? 1723-01-29) en (? 1724-01-03) wordt bepaald dat de bezitters van adellijke dorpen en heerlijkheden op straffe van 100 rijksdaalders boete verplicht zijn voor de achtervolging van deserteurs paarden tegen vergoeding van 3 goede groschen per mijl ter beschikking te stellen. Indien een paard bij zo'n achtervolging dood blijft, dient een billijke schadevergoeding te worden betaald door de regimentscommandant.
  • Vernieuwd rouw-edict
    (? 1720-07-27) ten vervolge worden opnieuw voorschriften gegeven over de wijze waarop men overeenkomst rang en stand rouw in acht te nemen heeft. Het edict bevat voorschriften omtrent de duur van de in acht te nemen rouw voor gekroonde hoofden en leden van de koninklijke familie; daarnaast ten aanzien van de eigen familie en verwanten, afhankelijk van de graad van bloed- of aanverwantschap. Overtreding van de voorschriften kan worden gestraft met een boete van 100 tot 1000 Reichsthalern.
  • Vernieuwd stempel- en kaartenedict
    Ten einde een betere adminstratie van de inkomsten uit stempelrecht en speelkaartenbelasting te realiseren is besloten tot de oprichting een Haupt-Stempel- und Carten-Cammer. Het edict regelt de bevoegdheden van de nieuwe kamer en bevat specifieke voorschriften voor de diverse categorieën van rechten die door de kamer worden geadministreerd. In afzonderlijke bijlagen worden voorschriften gegegeven met betrekking tot het verschuldigde stempelrecht (stempeltaxe)bij benoeming in openbare functies; idem wegens procesakten en gerechtelijke documenten (de tekst van het vernieuwde stempeledict van 16 mei 1765 - zie (? 1766-03-29) - is in de bijlage geïnserreerd. Tevens bevat het edict voorschriften met betrekking tot de heffing van belasting op speelkaarten.
  • Vernieuwde circulaire ter zake van de aangifte van goederen op de douanekantoren
    (? 1775-01-30) ten vervolge worden op verzoek van de toldirectie de voorschriften met betrekking tot de declaratie van goederen bij de kantoren van het Landlicent in Pruisisch Gelre vernieuwd. Een onderscheid wordt gemaakt tussen goederen die door ingezetenen van Pruisisch Gelre voor eigen gebruik worden ingevoerd, goederen die voor rekening van Gelderse ingezetenen door vreemdelingen worden ingevoerd, goederen die binnen het Overkwartier worden vervoerd en goederen die vanuit het Overkwartier worden uitgevoerd.
  • Vernieuwde instructie ter zake van het villen van ten gevolge van veeziekte gestorven vee
    (? 1750-08-22) ten vervolge worden nadere instructies verstrekt ten aanzien van het verdelgen van door ziekte aangetast vee. Afgestorven vee dient zo spoedig mogelijk met speciale karren op een daartoe afgezonderde plaats worden verzameld, om aldaar gevild te worden, alvorens de restanten worden begraven.
  • Vernieuwde verordening over het wisselrecht
    Ter bevordering van de handel en met het oog op een prompte justitie heeft Frederik II de verordeningen ter zake van het wisselrecht in de Pruisische landen, alsmede in Silezië en het graafschap Glatz laten doorlichten en van dubia laten ontdoen. In 71 artikelen wordt een uitvoerige regeling gegeven ter zake van het wisselrecht. De regeling gaat o.a. op de vraag welke personen aan het wisselrecht onderworpen zijn, handelingsbekwaamheid, handlichting, rechtshandelingen aangegaan door voogden en curatoren, minderjarigheid, geestelijken, vrouwen; op welke wijze men in wisselzaken dient te procederen, welke termijnen daarbij in acht genomen moeten worden, alsmede mogelijkheden voor het opwerpen van excepties; uitzonderingen voor speelschulden; hoger beroep in wisselzaken etc.
  • Vernieuwde verordening ter zake van de bevoorrading van de militaire troepen
    Naar aanleiding van bij veldmaarschalk prins De Soubisse ingekomen klachten over requisitie van brood, runderen, vee, geviolgelte, bier en brandewijn door Franse troepen, wordt het de Franse troepen nogmaals verboden levensmiddelen zonder schadeloosstelling te vorderen. Burgerlijke overheden dienen overtreding van het verbod te melden bij de intendant Louis-Guillaume de Blair, onder vermelding welk regiment zich aan dergelijke overtrdingen heeft schuldig gemaakt en de omvang van de schade.