Search results

  list   grid

2,905 items

  • EDICT TERZAKE VAN HET ONDERRICHT IN DE WIJSBEGEERTE EN DE HUMANORIA
    Maria Theresia bevestigt het exclusieve recht van de Artes-faculteit van Leuven om onderricht te geven in de wijsbegeerte binnen de Zuidelijke Nederlanden. Alle opleidingen in de dialectica worden opgeheven of vervangen door opleidingen in de retorica. De voorrechten die voorheen werden genoten door de studenten dialectiek van het Drievuldigheidscollege te Leuven, zullen voortaan worden genoten door de retorica-studenten. Teneinde de kwaliteit van het onderwijs te garanderen, worden voorschriften gegeven ten aanzien van de onderwijsformatie van de colleges, alwaar retorica zal worden onderwezen. Overtreding van het wijsbegeerte-monopolie wordt gestraft met een boete van duizend gulden.
  • EDICT TERZAKE VAN HET SEMINARIE-GENERAAL TE LEUVEN EN HET SEMINARIE-FILIAAL TE LUXEMBURG
    Joseph II beveelt de opheffing van alle bisschoppelijke seminaria. Het onderricht in de theologie wordt geconcentreerd in het Seminarie-Generaal te Leuven en een Seminarie-Filiaal te Luxemburg. De voormalige seminaria zullen voortaan dienst doen als priesterhuizen, waar de reeds gevormde theologen zich na de vijfjarige cursus kunnen voorbereiden op de praktische zielzorg. Geen onderdaan van Zijne Majesteit mag voortaan tot de hogere wijdingen worden toegelaten, indien hij het seminarie nieuwe stijl niet heeft doorlopen. Het edict regelt de toelatingseisen voor de seminaria en het gebruik van beurzen en fundaties van de oude seminaria voor de nieuwe opleiding. De colleges van de Universiteit van Leuven die zijn gesticht ten behoeve van het theologisch onderricht van buitenlanders en de seminaria van bisschoppen, wier diocees zich ten dele buiten de grenzen der Zuidelijke Nederlanden uitstrekt, worden ongemoeid gelaten. Echter, de alumni van deze colleges worden uitgesloten van beneficiën "met Ziele-last" in de Zuidelijke Nederlanden. Het edict behelst naast kledingvoorschriften voor priesterstudenten, bepalingen terzake van hun levensonderhoud. De Religiekas springt bij voor de opleiding van geestelijken van contemplatieve ordes. Een overgangsregeling is voorzien voor studenten oude stijl.
  • EDICT TERZAKE VAN HET TOEZICHT OP DE DRUKPERS
    Zijne Majesteit supprimeert de "Journal historique & littéraire" gedrukt bij de Erven Andreas Chevalier te Luxemburg. Bovendien verbiedt hij de invoer van de ,"Journal historique & politique des principaux événements du temps présent ou Esprit des Gazettes & Journaux politiques de toute l'Europe" gedrukt te Luik. Het invoeren, het lezen en laten lezen van deze "oproerige libellen" wordt op straffe van een geldboete verboden. Insolvente overtreders riskeren arbitraire straffen. Onder couvert toegezonden exemplaren moeten worden ingeleverd bij de hoofdofficier ter plaatse of bij de raden-fiscaal.
  • EDICT TERZAKE VAN HET TOEZICHT OP DE DRUKPERS
    Het invoeren, lezen en laten lezen van de "Courier Politique et Litteraire" of "Courier de l'Europe" wordt verboden. Directeuren der posterijen en hun boden, alsmede boekverkopers, koffiehuishouders en herbergiers dienen zich strikt aan het verbod te houden. Onder couvert toegezonden exemplaren moeten worden ingeleverd bij de rechterlijke hoofdofficier ter plaatse.
  • EDICT TERZAKE VAN HET TOEZICHT OP DE DRUKPERS
    Hare Majesteit verbiedt de invoer, het lezen, laten lezen en distribueren van de Courier du Bas Rhin* en de Courier politique & litteraire of Courier de l'Europe**. Directeuren der posterijen, hun commiezen en bodes, boekverkopers, koffiehuishouders en herbergiers dienen zich op straffe van geldboete te onthouden van de verspreiding van deze periodieken. Insolvente overtreders riskeren arbitraire straffen. Onder couvert verzonden exemplaren moeten worden ingeleverd bij de raad-fiscaal van de provincie.
  • EDICT TERZAKE VAN HET TOEZICHT OP DE DRUKPERS
    Zijne Majesteit verbiedt de invoer en circulatie van Franse gazetten, periodieken en andere geschriften die de ideeën van de Franse revolutie uitdragen, op straffe van een boete van duizend guldens. Onder couvert ontvangen geschriften kunnen worden ingeleverd bij de raden-fiscaal.
  • EDICT TERZAKE VAN HET TOEZICHT OP DE DRUKPERS
    Zijne Majesteit verbiedt het schrijven, drukken en verspreiden van libellen, schimpende, injurieuze, schandaleuze en oproerige geschriften, gericht tegen openbare instellingen en publieke personen, op straffe van geseling, eeuwige verbanning en confiscatie van goederen. Medeplichtigen riskeren acht jaar detentie in een verbeterhuis en een boete van duizend patakons. Indien particuliere personen het mikpunt zijn van dergelijke libellen geldt een mildere strafmaat. Exemplaren van dergelijke geschriften moeten worden ingeleverd bij de rechterlijke officieren, op straffe van vijfhonderd guldens boete. De aanbrenger wiens informatie leidt tot de aanhouding van een pamflettist ontvangt duizend gulden beloning. Zijn naam zal geheim worden gehouden.
  • EDICT TERZAKE VAN HUWELIJKSDISPENSATIES
    De onderdanen van Zijne Majesteit mogen zich ter verkrijging van huwelijksdispensaties niet langer wenden tot de Heilige Stoel of de nunciatuur. Zij moeten zich wenden tot hun ordinarius, op straffe van een boete van duizend gulden.
  • EDICT TERZAKE VAN KERMISSEN
    Onder verwijzing naar de edicten van 6 october 1531 (ROPBa 2.3.265) en van 22 juni 1598, de synoden van Keulen (1536), van Kamerijk (1550) en van Doornik (1589), wordt bepaald dat alle kermissen voortaan gelijktijdig gehouden zullen moeten worden op de tweede zondag na Pasen. Op straffe van tweehonderd patakons boete wordt het de pastoors verboden kermis te houden op de wijdingsdag van hun kerk.
  • EDICT TERZAKE VAN MISDADEN, BEGAAN UIT "CIJNSHAAT"
    Degenen die door middel van bedreigingen trachten te voorkomen, dat de pacht wordt verhoogd, of dat de eigenaar zijn goederen aan een ander verpacht, zullen worden gegeseld en voor tien jaar verbannen. Indien zij bovendien hun bedreigingen effectueren, zullen zij worden gebrandmerkt en levenslang verbannen. Een beloning van tweehonderd gulden wordt uitgeloofd voor het aangeven van delicten uit "cijnshaat".
  • EDICT TERZAKE VAN ONNUTTE PROCESSEN OP KOSTEN VAN AMBACHTEN EN GILDEN EN ANDERE UTILITAIRE CORPORA
    Ter voorkoming van overbodige processen wordt het aan ambachten, gilden, corpora van lastdragers, wegers, meters en andere functionarissen, aangesteld tot nut van de scheepvaart, de handel en het publiek, verboden om roerende en onroerende goederen, renten, actiën en credieten te vervreemden, of schulden en obligaties aan te gaan zonder octrooi van het Gouvernement-Generaal. Het doen van uitgaven ten laste van de ambachten is alleen geoorloofd voor zover zij voortvloeien uit eerdere transacties. Betalingen aan de ambachten mogen niet langer lopen via de dekens, maar moeten via de magistraat gebeuren. Ambachten kunnen zonder octrooi geen processen aanspannen. Het dagelijks bestuur der ambachten wordt toevertrouwd aan de dekens, die moeten handelen in overleg met commissarissen uit de magistraat. De functies van griffier en klerk en van de andere bedienden der gilden worden opgeheven. In verband met de sanering der financiën moeten de dekens met hulp van de commissarissen een overzicht opstellen van de schulden en verplichtingen der ambachten en voorstellen doen ter delging.
  • EDICT TERZAKE VAN PROCESSIES EN "JUBILEËN"
    Zijne Majesteit verbiedt het houden van processies anders dan op de Kruisdagen, met Sacramentsdag en op een andere door de diocesane bisschop aan te wijzen feestdag. Het meedragen van beelden en ambachtskleden is, evenals muzikale begeleiding, uit den boze. In uitzonderlijke omstandigheden kan de bisschop toestemming geven voor processies voor het gewas. Groepsgewijze bedevaarten worden verboden op straffe van honderd patakons per deelnemer. De insolvente overtreder riskeert drie maanden hechtenis. Het houden van "jubileën" is verboden.
  • EDICT TERZAKE VAN VONNISSEN GEWEZEN TEN TIJDE VAN DE TROEBELEN EN TERZAKE VAN ANDERE RECHTSHANDELINGEN IN DIE PERIODE GEPLEEGD
    Het edict heeft betrekking op de geldigheid van vonnissen en andere rechtshandelingen verricht ten tijde van de troebelen. Geldig worden geacht alle proceshandelingen in civiele gedingen, die vrijwillig door partijen onderworpen zijn aan het oordeel van de rechters, die onder normale omstandigheden ook competent geweest zouden zijn. Zulks geldt ook ten aanzien van akten van vrijwillige jurisdictie ten overstaan van normaal gesproken competente rechters en in het algemeen voor alle akten gepasseerd voor notarissen, tabeljoenen en leenmannen, mits deze rechtshandelingen niet de ondersteuning van de patriotse zaak tot doel hadden. In criminele processen wordt dezelfde regel aangehouden, tenzij het proces is aangespannen om redenen van partijschap. In dergelijke gevallen staat herziening door de provinciale hoven open. In het edict wordt de periode, die geacht moet worden die der troebelen te zijn geweest, exact omschreven. Ook worden de verjaringstermijn en de termijnen voor het instellen van hoger beroep, reformatie en revisie geregeld.
  • EDICT TERZAKE VAN VRIJMETSELAARS
    Joseph II beperkt de vergaderingen der vrijmetselaars. In elke provincie van de Zuidelijke Nederlanden mag slechts een loge gevestigd zijn in de hoofdplaats. Indien de omvang van de loge daartoe aanleiding geeft, mogen nog een of twee ondergeschikte loges worden opgericht. De oversten der loges moeten elke drie maanden een ledenlijst overleggen aan de rechterlijke hoofdofficier ter plaatse, die men ook moet verwittigen van elke vergadering in de loge. De namen, rangen en graden die binnen de loge worden gebruikt hoeft men echter niet prijs te geven.
  • EEUWIG EDICT TERZAKE VAN DE VERENIGBAARHEID VAN ADEL EN GROOTHANDEL
    Onder verwijzing naar de verordening van 1 april 1694 (PB 7.11), het octrooi van 7 juni 1698 (PB 6.472) en dat van 19 december 1722 (ROPBa 3.3.343), verklaart Karel VI "de notre certaine science, pleine puissance et autorité souveraine", dat groothandel te water en te land geen afbreuk doet aan adeldom. Het staat alle edelen derhalve voortaan vrij zelfs zonder speciale ontheffing groothandel te drijven of deel te nemen in handelscompagnieën. De noodzaak brieven van rehabilitatie te vragen komt hiermee te vervallen. Alle wetten, costumen en usantiën die tegen de nieuwe verordening indruisen worden terzijde gesteld.
  • EXTRACT-DIPLOMA TERZAKE VAN DE REORGANISATIE VAN DE COLLATERALE RADEN
    Philips V verenigt de Collaterale Raden tot de unitaire Conseil Royal, die alle attributen van de Raad van State, de Ceheime Raad en de Raad van Financiën in zich verenigt.
  • Edict aangaande de achtervolging van deserteurs
    Onder verwijzing naar (? 1723-01-29) en (? 1724-01-03) wordt verordend, dat de verplichting van ingezetenen deserteurs te achtervolgen, indien zij bij kanonschot of klokkengelui daartoe worden opgeroepen, niet zover gaat, dat zij daartoe permanent paarden op stal dienen te houden. In voorkomende gevallen dienen de rechterlijke officieren daartoe gebruik te maken van postpaarden.
  • Edict aangaande een gebod om knechten en paarden in herbergen onder te brengen
    Om te voorkomen dat adellijke families elkaar op hoge kosten jagen door bij doopfeesten,huwelijken en begrafenissen met groot gevolg te komen opdagen, wordt bepaald, dat hun gevolg, bestaande uit knechten, koetsiers, paarden en koetsen, ondergebracht dient te worden in herbergen. In dorpen waar een dergelijke voorziening vooralsnog ontbreekt, dient zo spoedig mogelijk een logement te worden ingericht.
  • Edict aangaande een verbod op geldlening en borgstelling aan minderjarigen die nog onder ouderlijke macht of voogdij staan
    Onder verwijzing naar het algemene verbeterde wisselrecht van 1724 wordt nogmaals verboden geldleningen te verstrekken aan minderjarigen die nog onder de ouderlijke macht of onder voogdij staan. Dit verbod geldt voor eenieder ongeacht rang of stand, en strekt zich ook uit tot minderjarige kroonprinsen en markgrafelijke prinsen. Overtreders van het edict riskeren de straf met de kar, lijfstraf of doodstraf, alsmede verlies van kapitaal en interest. Het edict beoogt het verderf van de jeugd af te wenden.
  • Edict aangaande het gebruik van stempel papier bij inquisitoire procedures
    In het kader van inquisitoire procedures dient in een aantal gevallen gebruik te worden gemaakt van gestempeld papier, waarvan de kosten ten laste komen van de inquisiet. Het betreft het protocol van de inquisitio generalis, het obductieverslag, de litis contestatio, de rol van getuigen, zowel à charge als à decharge, verweerschriften, bijgevoegde attesten en de "Urtheilsfrage". Stukken die niet op stempelpapier zijn geschreven mogen door de onderzoeksrechter of de fiscaal niet in behandeling genomen worden. In het geval van onvermogendheid van de verdachte kan hiervan worden afgeweken. Overtreders dienen conform de eerder uitgevaardigde "Stempel-edicta" te worden gestraft.
  • Edict aangaande het gebruik van stempel papier is inquisitoire, fiscale en commissoriale procedures
    Omdat de toepassing van (? 1725-01-25) in de praktijk vragen oproept, worden nadere voorschriften gegeven voor het gebruik van stempelpapier. In inquisitoire en fiscale zaken tegen solvente inquisieten, dient men gebruik te maken van stempelpapier en de kosten op de inquisiet te verhalen. Indien een particulier met steun van de fiscus procedeert dient eveneens van stempelpapier gebruik gemaakt te worden. In commissoriale procedures dienen de commissarissen eveneens de regels voor het gebruik van stempelpapier in acht te nemen.
  • Edict aangaande procesinstanties bij rechtsvorderingen van burgers tegen militairen
    Onder verwijzing naar (? 1723-01-24) (?1724-09-25) (? 1726-04-27) (?1728-09-11)worden opnieuw voorschriften gegeven bij welke instanties burgers rechtsvorderingen tegen militairen aanhangig kunnen maken. Personele acties tegen officieren dienen ingesteld te worden bij de commanderend officier van het regiment waartoe de officier behoort. Indien deze recht weigert, kan men zich in justitiële zaken wenden tot de landsregering of justitiecollege, in overige zaken tot de Krieges und Domänenkammer, die te zijner behoeve zullen interveniëren. Pas als hun interventie niet het gewenste resultaat heeft, kan men zich tot de koning wenden. Voor klachten tegen soldaten en onderofficieren in personele zaken en in wisselzaken gelden eveneens afzonderlijke regelingen. Denunciatiezaken tegen officieren dienen in personele zaken ingediend te worden bij de ordinaris rechter van de beklaagde, in reële zaken bij het forum rei sitae. De rechters dienen zorg te dragen voor prompte afdoening van klachten, ten einde te voorkomen dat de koning met overbodige klachten wordt lastig gevallen. Klagers die de ordelijke instanties overslaan, zullen niet worden gehoord.
  • Edict betreffende de tortuur in het Pruisisch Overkwartier
    Aangezien het Justitzcollegium heeft laten weten, dat in de Gelderse Land- en Stadrechten onvoldoende duidelijk is voorzien in de toepassing van de tortuur, worden naar analogie van de in de Pruisische landen uitgevaardigde Criminal-Ordnung voorschriften gegeven over de juiste wijze van toepassing van de tortuur. Het edict beschrijft in 29 artiekelen de verschillende aspecten van het pijnlijk verhoor. Aan de orde komen o.a.: de verbale en reële territie, de drie graden van tortuur, hoe te procederen tot de tortuur, mogelijkheden tot verweer tegen een sententie waarbij ter tortuur wordt verwezen, voorschriften voor de scherprechter, de tenuitvoerlegging van de tortuur, wijze van verslaglegging; hoe te handelen indien de verdachte bekent, hoe wanneer hij zijn bekentenis herroept etc.
  • Edict betreffende diefstal en heling van "Ammunitionstücke"
    Diefstal en heling van uitrusting uit koninklijke tuighuizen wordt gestraft met verwurging "mit dem strang".