Digital Collections

Commandanten van troepen die in Roermond ingekwartierd worden, moeten een lijst indienen bij de magistraat, waarop van elke militair de gezinssamenstelling en het aantal bedienden is aangegeven. De magistraat verdeelt de militairen over de beschikbare adressen. De gewone burgers krijgen als eerste inkwartiering; daarna zijn de "suppoosten" (deurwaarder, boden, advocaten en procureurs) van Hof en Rekenkamer aan de beurt. Indien de beschikbare ruimte dan nog niet voldoende is, komen de refugiehuizen van de geestelijkheid en de adellijke huizingen als logement in aanmerking. Pas in laatste instantie mag men militairen logeren in de huizen der geestelijkheid, of van de raadsheren van Hof en Rekenkamer en in het huis van de ontvanger-generaal der provincie. Indien woonruimte gevorderd dient te worden bij personen die eigenlijk exemptie genieten, dan is tussenkomst van een gedeputeerde van de geestelijkheid, het Hof of de Rekenkamer vereist. Bepaald wordt, dat geestelijken alleen inkwartiering kunnen krijgen van militairen zonder gezin. Vrouwelijke religieuzen en begijnen zijn geheel-en-al vrijgesteld van inkwartiering; zij zijn echter wel gehouden tot dienstverlening.

De landvoogd vaardigt nogmaals een nadrukkelijk gebod uit, dat militairen zich zullen onthouden van plundering, roof, diefstal en andere gewelddadige exacties en retorsies jegens de onderdanen van Zijne Majesteit, op straffe des doods. Dezelfde straf wordt bedreigd tegen het verlaten van de kampementen zonder permissie. De commanderende officieren zullen aansprakelijk worden gesteld voor de excessen en wanordelijkheden van de troepen onder hun bevel.

Levensmiddelen en munitie bestemd voor het Staatse leger kunnen vrij van tollen en invoerrechten worden ingevoerd op vertoon van paspoorten, getekend door de prins van Oranje of de veldmaarschalk, graaf van Waldeck. Bovendien zijn deze goederen niet onderworpen aan enig stapelrecht. Levensmiddelen die voor hetzelfde doel worden betrokken uit de steden van Zijne Majesteit zijn niet onderhevig aan stedelijke gebruiksbelastingen. Indien een "proveëdor" of "gecommitteerde van de vivres en de amonition" wegens schulden in rechte aangesproken wordt, mag men geen beslag leggen op legervoorraden die uit de Republiek zijn ingevoerd; evenmin zal men dit mogen doen met goederen aangekocht in de landen van Zijne Majesteit, indien die goederen tenminste zullen zijn betaald. Officieren en zoetelaars van de legers van de Staten-Generaal genieten dezelfde voorrechten en vrijstellingen als die van Zijne Majesteit. Ducaten en patakons van de Republiek dienen als ruilmiddel te worden geaccepteerd tegen dezelfde koers als overeenkomstige munten van Zijne Majesteit. Kleingeld van de Republiek mag echter niet in omloop worden gebracht: de stedelijke overheid dient bij de nadering van Staatse troepen te zorgen voor voldoende pasmunt.

Militairen die dienst nemen in de legers van Zijne Majesteit zullen vrij zijn van de dienst na twee jaar. Dit geldt ook voor deserteurs die sedert één jaar de dienst verlaten hebben, mits zij beschikken over een certificaat waaruit blijkt wanneer zij opnieuw dienst genomen hebben.

Militairen, hun gezinsleden en personeel mogen geen handel drijven, wegens de schade die hun negotie toebrengt aan 's konings accijnzen en aan de imposten die de staten der provinciën mogen heffen als middel tot het opbrengen van de "aides et subsides" (gewone en buitengewone beden). Overtreding van het verbod wordt gestraft met confiscatie en geld- of lijfstraf. De verordening dient zowel door de hoven van justitie als langs militaire weg bekend gemaakt te worden.

Het houden van paardenmarkten in streken en steden die contributie betalen aan de vijand is niet geoorloofd.

In verband met het hamsteren van granen op het platteland wordt gelast, dat de graanvoorraden van het platteland binnen de ommuurde steden gebracht moeten worden, zulks met uitzondering van leeftocht nodig voor twee maanden. De lokale overheden dienen het platteland met inbegrip van kastelen en abdijen te visiteren om de grootte van de voorraden vast te stellen. Een lijst hiervan zal worden opgemaakt ten behoeve van de intendant van de provincie*.

Naar aanleiding van de ongebreidelde hoeveelheid publicaties, declaraties, manifesten, testamenten, advertenties, injurieuze geschriften, theologische discoursen, thesen en "quodlibetale quaestiën", wordt een gebod tot het strikt naleven van de plakkaten op de drukpers uitgevaardigd. Geen werk mag worden gedrukt, verkocht of verspreid zonder approbatie van de censor. Geïmporteerde boeken dienen eerst te worden gevisiteerd. Boeken mogen slechts ter perse worden gelegd na voorafgaande approbatie en verlening van octrooi*. Elk drukwerk dient voorzien te zijn van de naam van de uitgever en de plaats van herkomst op de titelpagina. De rechterlijke officieren dienen regelmatig, doch minstens tweemaal per jaar, onaangekondigd boekwinkels te visiteren.

Onder verwijzing naar de verordening van 8 december 1670, verbiedt de landvoogd, teneinde de veiligheid en de rust op velden en wegen beter te kunnen handhaven en daardoor de handel te bevorderen, dat militairen zich zonder permissie buiten hun kampementen zouden begeven.

De landvoogd verklaart dat het recht van transit van goederen uit Luik met bestemming Maastricht niet langer te Navagne, maar te Roermond voldaan zal moeten worden. De intendant van Gelderland mag geen oorlogspaspoort voor deze handel afgeven, tenzij de koopwaar erin wordt gespecificeerd en de rechten zijn voldaan.

De landvoogd stelt nieuwe heffingen vast voor de invoer van bovengenoemde produkten en wijst bovendien bepaalde kantoren aan voor de invoer ervan; in het_Overkwartier: Venlo en Roermond. Voor zover deze produkten "te waghen commen" moeten de voerlieden voorzien zijn van persoonlijke paspoorten.

De burgerlijke overheid dient het vervoer van levensmiddelen ten behoeve van legereenheden op het platteland geen hindernissen in de weg te leggen. Dergelijke leveranties zijn vrijgesteld van de betaling van accijnzen. Militairen dienen de zoetelaars en kramers die de troepen bevoorraden te vrijwaren van molest op straffe des doods. Ingekwartierde soldaten mogen geen goederen of diensten vorderen van hun onvrijwillige gastheren, eveneens op straffe des doods. De verordening dient te worden gepubliceerd "door wege van de raeden, ende van de justicie militaire".

Onderdanen van Zijne Majesteit, die houder zijn van Franse brieven van naturalisatie en nochtans gehoor gegeven hebben aan de oproep om terug te keren onder de gehoorzaamheid van de Spaanse koning, zonder evenwel om een "grace dérogatoir" te hebben gevraagd met betrekking tot hun naturalisatie (dus niet verzocht hebben om weer tot Spaans onderdaan te worden genaturaliseerd, waarbij de naturalisatie tot Frans onderdaan tenietgedaan zou zijn), dienen te worden beschouwd als Fransen. De plakkaten terzake van de onfiscatie van goederen van Franse onderdanen zijn derhalve onverkort op hen van toepassing. Kinderen van dergelijke genaturaliseerde Fransen kunnen zich "lettres de reconciliation" (verzoeningsbrieven) verwerven door afstand te doen van de helft van hun goederen.

De invoer van koopwaren uit Frankrijk, de afgestane en de bezette gebieden wordt verboden op straffe van confiscatie. Uitgezonderd van deze bepaling worden bepaalde wolprodukten en tapisseriën. Goederen, die verbeurd verklaard zijn, zullen niet binnenlands geconsumeerd worden, maar dienen in het buitenland verkocht te worden. Nog aanwezige Franse waren zullen worden verzegeld; niet verzegelde waren dienen na een overgangsperiode te worden geconfisqueerd. Smokkelaars zullen worden berecht als publieke dieven en spionnen, helers zullen daarenboven moeten toezien bij de verbranding van verboden waren door beulshanden. De invoer van waren uit bevriende en neutrale gebieden blijft toegestaan, mits voorzien van een attestatie van herkomst. Tenslotte behelst het plakkaat bepalingen met betrekking tot de naleving van de verordening, zoals het voorschrift tot visitatie van pakhuizen en dergelijke, ongeacht de eventuele kerkelijke of adellijke immuniteiten.

Het verbod van vreemde krijgsdienst, zoals vervat in (? 1673-10-26) wordt geacht geen betrekking te hebben op onderdanen van Zijne Majesteit die in dienst zijn van de legers van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Zij hoeven derhalve de Staatse dienst niet te verlaten. Indien zij reeds om redenen van vreemde krijgsdienst worden vastgehouden, moeten zij worden overgedragen aan hun millitaire commandanten. wetgevende_instantie:op naam van de landvoogd, graaf van Monterey

Post bestemd voor Frankrijk en afkomstig uit het_Overkwartier kan worden verstuurd via de postdienst te Roermond in weerwil van (? 1674-03-24), waarvan de werking hierbij voor het_Overkwartier wordt geschorst.

(? 1674-01-13) ten vervolge, verklaart Zijne Majesteit dat degenen die nog niet eerder gediend hebben, maar thans aangemonsterd worden voor de campagnes van 1674 en 1675, hoewel als soldaat geregistreerd bij de Veëdorie en Contadorie, na afloop van hun dienstverband behandeld zullen worden alsof zij nooit soldaat zijn geweest, zodat eventuele latere plakkaten met betrekking tot het weer in actieve dienst terugkeren van gewezen soldaten op hen niet van toepassing zullen zijn.

Personen die een door Karel II toegekend inkomen genieten ten laste van een abdij kunnen zich, onder overlegging van de desbetreffende patenten, melden bij de raad en commies van financiën Zamorra, indien de abdij het pensioen niet naar behoren betaalt.

Paspoorten die zijn afgegeven in weerwil van het reglement van 12 oktober 1673 (OAR 320 nr. 101) en (? 1673-10-26) worden ongeldig verklaard. Paspoorten voor Frankrijk mogen slechts worden afgegeven onder de paraaf van de audiencier Verreycken, of de secretaris van state De Gottignies. De gouverneurs der provinciën en hoge militairen mogen het verkeer met Frankrijk niet belasten met extra heffingen bij wijze van "contribution, cottisation, seureté, exemption de courses ou droit de sauvegarde, de passeport, d'attache, d'enregistrature, de reconnaissance ou de gratification". De aanbrenger van degene, die ongeldige paspoorten verstrekt heeft, wacht een beloning, uit te keren door de intendant van het district. Het toezicht op de naleving van de verordening wordt toevertrouwd aan de superintendenten en de ontvangers in de diverse departementen. De verordening moet zowel door de militaire autoriteiten, als door de burgerlijke autoriteiten worden gepubliceerd. wetgevende_instantie:op naam van de landvoogd, graaf van Monterey

Alle militairen die de dienst ontweken zijn, dienen binnen één maand terug te keren naar hun tercio's en compagnieën, tenzij zij beschikken over permissie van de landvoogd, op straffe van als deserteurs te worden berecht. Soldaten van "gereformeerde" (afgedankte) compagnieën dienen zich te melden bij een der Waalse tercio's. Amnestie wordt in het vooruitzicht gesteld voor de soldaten, die aan de oproep gevolg geven. Burgers, die niet eerder soldaat geweest zijn, kunnen tekenen voor twee jaar en zullen na afloop van die periode vrij zijn om weer te vertrekken.* Militaire en burgerlijke overheden zullen, na het verstrijken van de bovengenoemde termijn van één maand, assistentie verlenen bij de opsporing van gewezen militairen.

De landvoogd verklaart, dat levensmiddelen vrij van rechten mogen worden ingevoerd in een aantal steden en plaatsen, waaronder Geldern, Venlo, Roermond en Stevensweert. De uitgaande rechten zullen worden geheven naar de tarieven, reglementen en ordonnanties der respectieve provincies.

De verordening behelst de bevestiging en uitbreiding van het plakkaat van 6 december 1586 (PV 2.731) en van artikel XV van het Eeuwig Edict van 1611 (PB 4.499). Clausules omtrent "fideïcommissen" (erfstellingen over de hand), substituties en alienaties vervat in testamenten, donaties of contracten, zijn van geen gevolg, indien zij niet geregistreerd zijn bij de rechtbank van de plaats waar de onroerende goederen gelegen zijn, of, indien het leengoederen betreft, bij het provinciaal hof. De verordening behelst tevens instructies voor de rechterlijke officieren en de leengriffier terzake van de wijze van registratie.

De landvoogd gelast strikte naleving van (? 1672-06-20). Overtreders van deze verordening zullen als vijanden van het openbaar welzijn en de publieke rust desnoods met de dood gestraft worden. De militaire commandanten zullen regelmatig wegen, pleinen, gasthuizen en herbergen laten onderzoeken op de aanwezigheid van ongewenste elementen. Het huisvesten en voeden van uitheemse militairen is streng verboden.

De bevolking van het platteland en van de open steden dient zich tot de commandant van de naburige versterkte plaats te wenden met een verzoek om bijstand, indien benden rantsoenerende militairen in de omgeving verschijnen. De militaire gouverneur is verplicht dergelijke verzoeken om hulp onmiddellijk te honoreren.