Digital Collections

De verordening behelst ook een bepaling in verband met de transito-handel met de Republiek, waarvoor te Roermond rechten moeten worden betaald (art. 16).

Naast voorschriften met betrekking tot de Maashandel in Namen, bevat het reglement enkele bepalingen terzake van de transito-handel met de Republiek, in verband waarmee te Roermond en Venlo rechten verschuldigd zijn (art. 11 & 13).

Het reglement is ingedeeld in vijftien hoofdstukken, waarin achtereenvolgens worden behandeld: de vormvoorschriften van declaraties van in of uit te voeren koopwaren; de betaling van rechten; het "reglement du poids"; "aulnage" (textiele maat); de maat en het verzegelen van vloeibare stoffen; de lengte van de "voet"; het meten van graan; het verzegelen van draperieën en stoffen; het magazijn- of "packhuysrecht"; acquitten, passavants, certificaten en dergelijke, hun vormen, de wijze van lichten, waar te tonen, etc.; de plichten en bijzondere verboden die betrekking hebben op de gedragingen der koop- en voerlieden; het ontdekken van fraude en hoe fraude tegen te gaan; de straffen, boetes en confiscaties in geval van ontduiking van rechten en in geval van overtreding van het onderhavige reglement; en tenslotte de verdeling van de opbrengsten van confiscaties en amenden.

De verordening vervangt het reglement van 29 october 1620 (Recueil van Lom, fol. 339). Alle bepalingen terzake van de beloning van rechterlijke functionarissen, gemaakt in anterieure reglementen, komen te vervallen, "gelijk ook alle verteeringen eertijts tot last van partijen geplogen". Het reglement geeft een specifiek overzicht van de jura die de verschillende functionarissen voor alle mogelijke ambtshalve verrichtingen toekomen. In verschillende hoofdstukken worden de jura van scholtissen en voogden (54 artt.), schepenen in de eigen woonplaats (37 artt.), schepenen in andere plaatsen (2 artt.), secretarissen en gerechtschrijvers (41 artt.), advocaten en procureurs voor het Hof en voor de lagere gerichten, deurwaarders en boden (40 artt.) opgesomd, alsmede de jura in verband met hoofdvaart (10 artt.).Het hoofdstuk "belooningen van hooftvaarten" bevat naast tarieven, ook bepalingen terzake van de procedure. Zo wordt bepaald, hoe in het geval van hoofdlering de stukken moeten worden overgezonden, evenals de maximale tijdsduur die mag verlopen tussen het moment dat de subalterne rechters "hun niet wijs genoech en vonden om vonnis te geven" en het overzenden der procesakten. Zijne Majesteit verbiedt dat men ingezetenen van het_Overkwartier die buiten hun domicilie procederen met dubbele jura zou belasten, zoals men gewend is ten aanzien van vreemdelingen te doen. Als controlemaatregel wordt bepaald, dat elke functionaris op de stukken moet aantekenen hoeveel hem voor elke handeling toekomt. Deze declaratie moet door hem zelf worden geparafeerd.

Het plakkaat behelst verbod- en strafbepalingen met betrekking tot het weiden van vee op de vestingswerken, de vernieling daarvan door soldaten en verwaarlozing ervan door militaire commandanten. Men vindt er bepalingen omtrent het weiden van het vee "op het geïncorporeerde land in de glacis van de conterschappen" ( het hellend voorveld dat de buitenzijde van een vestingswerk bekleedt) en instructies voor de "officieren", gesteld tot de directie en de betaling van de fortificatiën en richtlijnen voor de superintendant van de militaire justitie. De controle op de staat van onderhoud van de vestingwerken wordt toevertrouwd aan "commissarissen ter visitatie". De afkondiging van het edict dient te geschieden door het Hof en de superintendant van de militaire justitie gezamenlijk met inachtneming van bepaalde ceremoniën.

Het reglement heeft betrekking op de toerbeurten bij het rapporteren door de raden-ordinaris van het Hof van Gelre, de verdeling van de sportulen of rapportgelden en de beslechting van geschillen die in verband met deze aangelegenheden zouden kunnen rijzen.

Zijne Majesteit beoogt de aanvoer van "speciën van biljoen" (minderwaardig muntmetalen) naar zijn munthuizen tegen te gaan. Hij verbiedt derhalve de invoer van biljoenen en herroept de plakkaten terzake uitgevaardigd. Overtreders van het verbod dienen te worden gestraft als rovers en publieke dieven en als waren zij schuldig aan majesteitsschennis. De rechterlijke officieren worden geïnstrueerd met betrekking tot de opsporing van deze delinquenten.

Ter voorkoming van frauduleuze invoer van goederen en ontduiking van invoerrechten, verbiedt de verordening het 's nachts vervoeren van koopwaren per schip over wateren die de grens met Frankrijk overschrijden, op straffe van confiscatie van schepen en goederen.

Hoewel de straffen, door middel van (? 1667-11-23) bedreigd tegen het duelleren, voor militairen zijn verlicht door een decreet van de superintendant van de militaire justitie, blijven die straffen voor burgers ongewijzigd.

De verordening behelst bepalingen met betrekking tot tijdstip en reden van wraking, de procedure van wraking, boete gesteld op "kwade recusatie", appèl en reformatie van sententies in materie van recusatie; revisie van dergelijke vonnissen en een boetebedreiging tegen "sotte revisie".

Het reglement is het technische complement van (? 1669-02-07_1). Het reglement geeft een gedetailleerd overzicht van de formaliteiten waaraan het vervoer van koopwaar in de richting van het Luikse en in de richting van de Republiek is onderworpen, zo ten aanzien van de verschillende soorten paspoorten, passavants, acquitten, acquitten à caution en dergelijke, als ten aanzien van de ontvangers en contra-rolleurs die met de uitgifte en controle van deze bescheiden zijn belast. Teneinde te vermijden dat schepen bij nacht Venlo passeren, zal men van tijd tot tijd een sloep op wacht leggen.Geschillen die voort zouden kunnen vloeien uit de toepassing van tarief en reglement, zowel te Navagne als in het_Overkwartier, zullen worden berecht door de gedelegeerde rechters van in- en uitgaande rechten te Roermond. Hangende het proces moeten de koopwaren die in het geding zijn worden verzegeld. Zij dienen gesequestreerd te blijven, totdat terzake vonnis zal zijn gewezen. Het wordt de officieren van in- en uitgaande rechten nadrukkelijk verboden fooien te aanvaarden, of voor eigen rekening handel te drijven, dan wel er aandeel aan te hebben, op straffe van verlies van hun ambt, inhabielverklaring en een boete, waarvan de hoogte bepaald zal worden door de gedelegeerde rechters van in- en uitgaande rechten. De bepalingen van de ordonnanties van 1599 (ROPB a&i 2.1.46) en van 1610 (ROPB a&i 2.2.37; CdG 8, fol. 39) blijven van kracht.

De verordening bestaat uit een "Liste van de rechten van Syne Conincklycke Majesteyt, die voortaen gelicht sullen worden op alle coopmanschappen, manufacturen, ende waeren op- ende aff-vaerende de riviere van de Maeze". Zowel het tarief "descendant", als het tarief "montant la Meuse" bestaat uit een alfabetische opsomming van koopwaar en de daarvan te heffen rechten. Beide lijsten zijn voorzien van enige aanvullende bepalingen. De rechten "op de affvaerende waeren" -- de koopwaar afkomstig uit het Luikse en Maastrichtse, bestemd voor Dordrecht en omgeving -- moeten worden voldaan te Navagne (boven Maastricht) en te Roermond, alvorens de goederen gelost of verder doorgevoerd mogen worden. Te Roermond moeten ook de rechten worden voldaan, verschuldigd van de goederen die over land uit Gulik en het Duitse Rijk zijn aangevoerd, om aldaar scheep te gaan. Naast de in- en uitgaande rechten moet voor het verkeer stroomafwaarts ook nog tol worden betaald te Venlo. De rechten van "waeren, de Maze op-commende" -- de koopwaar uit de Republiek, bestemd voor Maastricht en het Luikse -- moeten te Venlo worden voldaan. Deze goederen kunnen verder vrij van rechten stroomopwaarts worden vervoerd, met uitzondering van de havengelden en van het "peerde-geldt", dat te Stevensweert is verschuldigd. Het recht van peerde-geldt zal echter voortaan te Roermond kunnen worden voldaan. De verplichting om bij het comptoir van Stevensweert voor anker te gaan komt te vervallen. De "besiender" zal voortaan met een militair escorte per aak langszij komen. Van goederen die bezuiden Venlo worden geladen moeten de rechten worden voldaan te Roermond. Aangezien de verplichte halte bij het comptoir van Well ook opgeheven wordt, is bepaald dat het niet geoorloofd is benoorden Venlo goederen te ontladen, op straffe van confiscatie van de koopwaar, een boete van vier maal de waarde en verlies van het voorrecht niet te Well voor anker te hoeven gaan. Indien men graan en dergelijke benoorden Venlo wil laden, dan dient men daarvan kennis te geven aan het comptoir te Venlo, waarna de "besiender" van Well per aak langszij zal komen om de lading te visiteren. Alle exempties van in- en uitgaande rechten worden nietig verklaard, ongeacht alle akten, mandementen en ordonnantiën ter contrarie.

De verordening geeft voorschriften met betrekking tot de betaling van in- en uitgaande rechten, de afgifte van paspoorten en geleidebiljetten en bepalingen met betrekking tot het opleggen van boeten en het vorderen daarvan. Er is voorzien in de mogelijkheid van kwijtschelding van boete bij blijvend goed gedrag. In vergelijking met (? 1667-02-05) is het aantal "bureaux de sortie" (vertrekkantoren) belangrijk uitgebreid. Een lijst van kantoren is bijgevoegd.

Teneinde een regelmatige betaling der soldij te garanderen, zal deze geschieden door een commies van de provinciale intendant, in aanwezigheid van de intendant en enige gedeputeerden van de Staten der provincie. Bij die gelegenheden zal controle worden uitgeoefend op het verschijnsel van "places mortes" of "places fauces" op de monsterrollen*. De officieren worden gewaarschuwd, op straffe van Zijne Majesteits indignatie, om geen fictieve soldaten voor soldij in aanmerking te brengen. Dit geldt speciaal ten aanzien van knechten en livreiers van hoge officieren. In elke provincie zal een intendant-commissaris generaal worden aangesteld onder de persoonlijke sauvegarde van Zijne Majesteit. Deze wordt belast met de betalingen van de soldij, het monsteren der troepen en het aanleggen van lijsten terzake. Het reglement behelst voorschriften om een effectief toezicht op het gedrag van militairen mogelijk te maken en om te kunnen controleren of degenen die voorgeven militair te zijn, het ook werkelijk zijn. Rovers die onder militaire gedaante hun handwerk beoefenen, zullen met de dood worden gestraft. Militairen mogen zich niet zonder paspoort van hun garnizoen verwijderen. Langs hiërarchieke weg dienen de officieren op elkaars gedrag toe te zien. Militairen op doortocht moeten hun paspoorten tonen aan de burgerlijke overheid. Weigerachtige militairen moeten worden aangehouden om door hun kapitein te worden gestraft. Indien militairen op heterdaad worden betrapt bij het bedrijven van misdaden en ter plaatse zijn gearresteerd, dan mogen zij door de ordinaris rechter worden berecht. In andere gevallen moet de intendant worden verwittigd of de militaire commandant, die voor de gerechtelijke afdoening zorg zal dragen. Het helpen van deserteurs wordt met de dood gestraft. Officieren mogen onder geen beding niet-militairen aan berechting door de burgerlijke rechter onttrekken. Evenmin mogen zij militaire delinquenten toegevend behandelen, uit vrees zich bij de manschappen minder geliefd te maken. Het reglement bevat een tarief voor de bezoldiging van militairen en "gereformeerde" (op wachtgeld gestelde) officieren. De intendant krijgt opdracht zorg te dragen voor de oprichting van militaire hospitalen in zijn departement. De verordening moet zowel door de provinciale hoven, als door de superintendant van de militaire justitie worden gepubliceerd.

De landvoogd, markies van Castel-Rodrigo, beveelt de publicatie van de Vrede van Aken en naleving van de bepalingen die in het verdrag zijn vervat. Overtreders van dit bevel zullen als vredebrekers en verstoorders van de openbare rust worden gestraft. De tekst van het verdrag (PB 4.239; PV 3.1330) is in het plakkaatregister geregistreerd.

De invoer van manufacturen van katoen en neteldoek wordt verboden. De doorvoer ervan blijft echter geoorloofd.

Bij wijze van represaille tegen de protectionistische tarievenpolitiek van de Franse koning wordt de invoer van wijnen uit Frankrijk verboden. Om te voorkomen dat Franse wijn onder dekmantel wordt ingevoerd, valt de invoer van wijn afkomstig uit Lotharingen, Bar, Metz en Luik eveneens onder het verbod.

De landvoogd beveelt de stadhouders der provincies en andere officieren die zulks aangaat om maatregelen te nemen in verband met de dreigende Franse inval. Hij geeft instructies met betrekking tot het vertragen van de Franse opmars door het versperren van wegen en het vernielen van bruggen. Hij verbiedt het aanvaarden van Franse "sauvegardes" zonder permissie van het bevoegde gezag, op straffe als van majesteitsschennis. De handel met Frankrijk wordt opgeschort.

Zijne Majesteit gelast de strikte naleving van de verordeningen terzake van het drukken van injurieuze schrifturen. Het drukken van "declaraties, manifesten, theses quodlibetque quaestiën", en het "debiteren" en distribueren van drukwerken, boeken en tractaten zonder octrooi, visitatie en approbatie wordt verboden.

De onderdanen van Zijne Majesteit mogen onder geen voorwaarde Munsterse soldaten, die op strooptocht zijn geweest in de Republiek, helpen of onderdak verlenen. Zij moeten voorkomen dat Hollandse of Munsterse onderdanen elkaar in het_Overkwartier aanhouden. Zij moeten op het trekken van de klok te hoop lopen om dergelijke lieden te achtervolgen, op straffe van voor de schade aansprakelijk te worden gesteld en bovendien arbitrair gestraft te worden.