Digital Collections

Onder verwijzing naar een kabinet order van 11 december 1779 laat het Justiz-Collegium weten, dat het niet in de bedoeling lag van Zijne Majesteit om heerlijke gerechten te verbieden toestemming te verlenen voor reële executie. Zijn streven was er slechts opgericht, om te voorkomen, dat debiteuren die door een ongelukkig toeval buiten staat waren om hun crediteuren te voldoen, niet nodeloos hun bezit zouden verliezen. Onder toepassing van de principes van de landseconomie dient men in voorkomende gevallen het Justiz-Collegium van de voorgenomen reële executie op de hoogte te stellen, waarna het Justiz-Collegium het Landes-Administrations-Collegium zal verzoeken om een economisch deskundige (Wirtschafts Verständige) aan te wijzen die zal dienen te onderzoeken of de executie kan worden voltrokken op een wijze die niet noodzakelijkerwijze tot de ruïne van de debiteur leidt.

Aangezien de koning bij rescript van 4 november 1779 het Justiz-Collegium in het bijzonder heeft belast met het toezicht op het onderwijs, heeft het Justiz-Collegium het wenselijk geacht een enquete te houden over de kwaliteit van het onderwijs. De magistraten van Gelder, Straelen en Wachtendonck dienen het hof te informeren over het aantal katholieke scholen voor jongens en meisjes, met vermelding van het aantal schoolmeesters en meesteressen en hun salaris; tevens dienen zij in hun overzicht aan te geven of er sprake is van een schoolreglement, de lestijden en schoolvrije dagen, hoe het onderwijs is ingericht, welke boeken worden gebruikt; daarnaast wil het hof vernemen of er in deze steden ook Latijnse scholen zijn; vergelijkbare informatie dient te worden ingewonnen ten plattelande door de lokale overheid in samenspraak met de pastoors (o.a. is het Hof geïnteresseerd in de het antwoord op de vraag of de onderwijzers er aan de drank zijn!). De voogd van het Nederamt Gelder en de scholtis van Venray dienen informatie te verstrekken over de Latijnse scholen te Kevelaer en Venray. De rectores van deze scholen dienen de gevraagde informatie over het onderwijs in het latijn te verstrekken. Jurisdictieheren, magistraten en rectores van scholen worden uitgenodigd voorstellen te doen ter verbetering van de onderwijskwaliteit.

In aanvulling op (? 1779-12-04) worden de verschuldigde sportulen, verschuldigd wegens handelingen verricht door of ten overstaan van de subalterne gerechten in Pruisisch Gelre opnieuw vastgesteld. De vergoedingen betreffen o.a. het passeren van volmachten, het vestigen van borgtocht, het registreren van erfenissen, transportakten, akten van cessie, van hypotheek, het endosseren besloten testamenten, de kosten van gerechtelijke plaatsopneming, het betekenen van dagvaardingen, het leggen van arrest, het afnemen van gerechtelijke getuigenverhoren, het opstellen van gerechtelijke protocollen, de kosten gemoeid met visitatie en lectuur van procesakten etc. etc.

Naar aanleiding van de bevindingen van de visitatiecommissie neemt het Justiz-Collegium een aantal maatregelen ter verbetering van de adminstratie van de justitie door de subalterne gerichten in het ressort van den hove. De maatregelen zijn gericht op verkorting van processen en het verminderen van proceskosten. Zij hebben betrekking op de wijze van procederen in bagatelzaken, de instructie van zaken ten verbale en in communicatoire procedures, het ambtshalve verlenen van verstek, versoepeling van de bewijsprocedure, versnelling van de rechterlijke besluitvorming en de publicatie van vonnissen en op de wijze van appelleren. Alvorens partijen in een proces worden ontvangen, dient het gerecht eerst een poging tot minnelijke schikking te doen. <\n> Daarnaast bevat het reglement bijzondere bepalingen o.a. betreffende faillissementszaken, de rechten en plichten van advocaten, het vermogensbeheer van wezen en pupillen, alsmede voorschriften met betrekking tot ambtsverrichtingen van scholtissen en secretarissen ten aanzien van de publikatie van wetten en verordeningen, het houden van gerichtsdagen, het bijhouden van openbare registers, archieven en dergelijke. De vergoedingen, die aan gerechtelijke functionarissen toekomen wegens ambtsverrichtingen worden genormeerd in een afzonderlijke sportulen verordening (? 1779-12-04_1).

Het Landes Administrations Collegium constaeert, dat de voorschriften van (? 1771-04-12) onvoldoende worden nageleefd. Ten einde schoorsteenbranden te voorkomen gelast men deze verordening opnieuw te publiceren en twee per jaar de schoorstenen te visiteren. Nalatige overheden zullen worden gestraft.

Het Landes Administrations Collegium treft maatregelen om de verspreiding van de Rode Loop te voorkomen. Zieken dien zich zoveel mogelijk binnenshuis op te houden en geen contact te zoeken met hun omgeving. Enkel gerechtspersonen, medici en geestelijken mogen in contact treden met besmette personen. Overledenen mogen niet in kerken binnen gedragen te worden. Zij dienen op kerkhoven begraven te worden. Op overtreding van deze voorschriften staat een boete van vijf goudgulden.

Het Justiz-Collegium maakt bekend, dat de Geheime Tribunaalraad Koenen, conform de vistitatie-verordening (? 1754-04-22), opdracht heeft gekregen tot visitatie van de rechterlijke instellingen in Pruisisch Gelre. Eenieder die zich over de kwaliteit van de rechtspraak of over rechtsweigering wil beklagen kan zich tot deze commissaris wenden. Personen die ongegronde klachten aanbrengen of zaken trachten te heropenen die reeds in kracht van gewijsde zijn gegaan riskeren lijfstraf.

Tot meerder zekerheid van het kredietwezen is besloten tot het aanleggen van een nieuw hypotheekregister, waarin ook de leengoederen zouden moeten worden opgenomen. In dit verband is een nauwkeurig denombrement der lenen noodzakelijk. Op verzoek van de leengriffier verordent het Justiz-Collegium alle vasallen en andere houders van leengoed een gespecificeerd overzicht in te dienen van alle lenen, die van Zijne Majesteit als hertog van Gelre releveren, alsmede van alle achterlenen, afgespleten of anderszins vervreemde lenen en daarbij tevens de namen van de metgedelingen te vermelden, alsmede de lasten en prestaties die aan deze lenen annex zijn, op straffe als bedreigd in (? 1714-12-12).

Op verzoek van de momboir gebiedt het Justiz-Collegium de herpublicatie van (? 1720-07-16). Drossarden en scholtissen dienen toe te zien op strikte naleving van het verbod van excessieve begrafenismaaltijden op straffe van fiscale censuur.

Op verzoek van de pachters van koperhandel en ketelslagerij wordt bekend gemaakt, dat (? 1739-12-10), waarbij het niet gekwalificeerde koperslagers op straffe van boete wordt verboden binnen Pruisisch Gelre hun beroep uit te oefenen, strikt zal worden gehandhaafd. Gerechtelijke overheden en beambten die de werkzaamheden van niet gekwalificeerde koperslagers oogluikend toestaan zullen daarvoor persoonlijk verantwoordelijk worden gesteld.

De koning heeft met misnoegen moeten vaststellen, dat veel geënrolleerde cantonniers erop speculeren, dat na de vredessluiting wel weer een generaal pardon zal worden afgekondigd en daarom deserteren, zodra zij hun legeronderdeel buiten hun provincie zouden moeten volgen. Hij stelt deze deserteurs nog eenmaal in de gelegenheid zich binnen zes weken weer bij hun regiment te voegen en verklaart tevens dat deserteurs die deze gelegenheid voorbij laten gaan nooit meer voor generaal pardon in aanmerking zullen komen, maar dat de wet met alle scherpte op hun zal worden toegepast: hun goederen zullen worden verbeurd verklaard ten behoeve van de invalidenkas en zij verliezen elke aanspraak op in de toekomst nog openvallende erfenissen.

Aangezien is gebleken dat niet daatoe gerechtigde personen zich als militairen uitgeven en in die hoedanigheid fourage en voorspan vorderen, worden voorschriften gegeven met betrekking tot de verstrekking van fourage en voorspan en delaratie van de daarmee gepaard gaande kosten. Onkostennota's die niet aan de geformuleerde vereisten voldoen komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Het Landes Adminstrations Collegium verbiedt de invoer en verkoop van Franse kranten, uitgegeven te Brussel en Keulen, alsmede van de te Keulen en Frankfurt am Main verschijnende Reichs-Ober-Post-Amts Zeitung en van de Antwerpse Zeitung, wegens ongeoorloofd partijdige berichtgeving ten nadele van de Pruisische Staat, op straffe van vijftig dukaten boete.

In aanvulling op (? 1778-04-09) worden nadere maatregelen getroffen ten einde militairen die wegens krijgsactiviteiten afwezig zijn voorlopig te vrijwaren van voor hen nadelige procedures.

Het Landes Administrations Collegium maakt bekend dat de lompenhandel voor de periode 1778-1784 is verpacht aan Godfried Schmitter op de Leutherheide. Inbreuken op hun monopolie worden gestraft met een boete van 12 goudgulden. Geauthoriseerde lompenhandelaren dienen op straffe van confiscatie hun verzamelde waren enkel binnenlands te verkopen. Aanbrengers van overtredingen van dit voorschrift ontvangen een kwart van de opbrengst bij wijze van beloning. De lokale overheden dienen toe te zien op de nauwkeurige naleving van de verordening. Nalatige overheden zullen voorbeeldig worden gestraft.