Digital Collections

Het recht op de koperhandel en het ketellappen in Pruisisch Gelre is voor de duur van zes jaar verpacht. De lokale overheden dienen erop toe te zien dat rondreizende ketellappers geen inbreuk maken op het monopolie. De pachter van de koperhandel is gerechtigd tot de helft van wegens overtreding opgelegde boetes.

Onder verwijzing naar de Chur-Markische Cammergerichtsordnung, de Magdeburgische Policeyordnung, de Algemeine Justitzordnung van 1714 en het Wisselrecht van 1724 wordt opnieuw vastgesteld, dat speelschulden geen actie geven. Hieruit vloeit voort, dat voor de burgerlijke rechter geen processen over speelschulden aanhangig gemaakt kunnen worden, en dat lopende procedures van rechtswege beëindigd zijn. Het edict geeft aanwijzingen hoe te handelen indien bij wijze van exceptie wordt opgeworpen, dat een ingestelde vordering in werkelijkheid een speelschuld betreft, of indien er sprake is van een gesimuleerde wisselbrief.

De Commissio Regia maakt bekend, dat de koning Pruisisch Gelre heeft vrijgesteld van (? 1723-12-14). Dientengevolge mogen ook buitenlandse kalenders in het hertogdom in omloop worden gebracht, mits betaling van stempelrecht bij het postamt te Geldern. Verkopers of bezitters van ongestempelde kalenders zullen namens de koninklijke generaal-fiscaal worden vervolgd door de fiscaal te Geldern en confrom het edict van 1723 worden gestraft.

Het kartel voorziet in werderkerige uitlevering van deserteurs compleet met uitrusting en wapens. De burgerlijke en militaire overheden van beide zijden zullen zorg dragen voor de aanhouding en uitlevering van deserteurs, zonder te pogen deze voor zich te recruteren. Indien een deserteur zich in het andere land aan een strafbaar feit schuldig heeft gemaakt, dient hij ter bestraffing uitgeleverd te worden aan zijn eigen landsheer. Voor uitwisseling van deserteurs wordt de plaats Anspach aangewezen.

Onder verwijzing naar (? 1714-0814) worden de kaartspelen Bassette en Landsquenets nogmaals verboden. Ook het Pharaon-spiel wordt verboden. Overtreders van het speelverbod verbeuren een boete van 100 specie dukaten aan de fiscus. Bovendien dienen zij 300 specie dukaten te betalen ad pias causas, door middel van een schenking aan pieuze stichtingen. Voor minvermogenden is vestingstraf als alternatief voorzien.

Ten einde te voorkomen dat ingezetenen zich uit winstbejag ruïneren, wordt deelname aan buitenlandse loterijen verboden. De generaal-fiscaal en andere fiscale bedieneden dienen op strikte naleving van het verbod toe te zien. De verordening dient overal publiek te worden aangeslagen en te worden voorgelezen vanaf raadhuizen en kansels.

In aanvulling op (? 1730-09-15) worden nadere voorschriften gegeven met betrekking van de paspoorten die militairen op verzoek van de burgerlijke overheid moeten kunnen tonen, wanneer zij buiten hun garnizoen worden aangetroffen, om niet als deserteurs te worden aangemerkt.

Zelfmoord wordt beschouwd als een onverdraaglijke schending van het goddelijke en menselijke recht. Zelfmoordenaars dienen derhalve, ongeacht de vraag hoe zij tot hun daad gekomen zijn, door vilder of beul publiek te worden weggesleept en onder de grond gestopt te worden. <\n>Deze afschrikwekkende behandeling dient tevens om familie en verwanten te dwingen beter op zwaarmoedige familieleden te letten. <\n>Indien er naar het oordeel van de lokale overheid redenen zijn om van deze onterende behandeling af te zien, mogen zij een daartoe strekkend verzoekschrift tot de koning richten.

In het kader van de mussenbestrijding dienen alle bezitters van tuinen of akkers jaarlijks een van de omvang van het grondbezit afhankelijke hoeveelheid mussenkoppen bij de lokale overheid inleveren. Voor elke mussenkop die zij tekort komen, moeten zij een boete betalen van een Kleefse stuiver ten behoeve van de Armenkas. Ten einde de effectiviteit van de verordening te verzekeren, dienen de lokale overheden attesten van publikatie in te leveren bij de Gelderse Krieges und Domänenkammer.

De Krieges- und Domänenkammer maakt bekend dat de koperhandel met ingang van 1 januari 1732 aan de hoogst biedende voor de duur van zes jaren verpacht zal worden. De openbare aanbesteding vindt op 20 dec. 1731 te Geldern plaats.

Werklieden kunnen bij het oprichten van schavotten en galgen geen aanspraak maken op schranspartijen en drinkgelagen. Lokale overheden mogen wel medewerking verlenen aan niet kostenverhogende gewoontes, zoals eerste steenleggingen en dergelijke. Zij moeten er op toezien, dat de handarbeiders geen onnodige kosten boven het gebruikelijke arbeidsloon veroorzaken

Ambtelijk instellingen die verplicht geabonneerd zijn op de Intelligentz-Zettel, dienen maatregelen te treffen, dat zij de voor hen bestemde exemplaren tijdig afhalen bij het Post-amt en het verschuldigde abonnemnentsgeld betalen.<\n> Daarnaast dienen zij ervoor zorg te dragen, dat zij tijdig informatie voor de Intelligentz-Zettel aanleveren, zoals meldingen van beslagleggingen, openbare verkopingen, dagvaardingen van dubieuze crediteuren, voortvluchtige personen, ernstige delicten en dergelijke. Tevens dienen zij voor het afdrukken van dergelijke berichten te betalen.

(?1722-08-02) en (? 1723-07-04) ten vervolge, worden de burgerlijke overheden vermaand de paspoorten te controleren van militairen die zich buiten hun garnizoenen begeven. Omgekeerd, dienen desbetreffende militairen, desgevraagd, hun reispapieren aan de burgerlijke overheden te tonen. Nalatige overheden riskeren een zware boete; nalatige militairen riskeren als deserteurs lijfstraffen, of de doodstraf.

De Commissio Regia maakt bekend, dat aan de heerlijkheid Kevelaer in het Nederampt van Gelder toestemming is verleend tot het houden van twee jaarmarkten voor paarden, hoornvee en diverse koopwaren.

De Commissio Regia maakt bekend dat er mogelijk valse Hollandse gouden dukaten met het jaartal 1727 in omloop zijn, die zouden zijn vervaardigd door Poolse Joden in de omgeving van Kalisz (Polen). Bedoelde valse munten mogen niet door de koninklijke kassen als betaalmiddel worden aangenomen, of in het economische verkeer gebracht worden.

De Commissio regia beveelt de lokale overheden een bekendmaking over de door Zijne Majesteit toegestane jaarmarkten te Kevelaer te publiceren.

Diefstal en heling van uitrusting uit koninklijke tuighuizen wordt gestraft met verwurging "mit dem strang".

Onder verwijzing naar het algemene verbeterde wisselrecht van 1724 wordt nogmaals verboden geldleningen te verstrekken aan minderjarigen die nog onder de ouderlijke macht of onder voogdij staan. Dit verbod geldt voor eenieder ongeacht rang of stand, en strekt zich ook uit tot minderjarige kroonprinsen en markgrafelijke prinsen. Overtreders van het edict riskeren de straf met de kar, lijfstraf of doodstraf, alsmede verlies van kapitaal en interest. Het edict beoogt het verderf van de jeugd af te wenden.

Onder verwijzing naar (? 1723-01-24) (?1724-09-25) (? 1726-04-27) (?1728-09-11)worden opnieuw voorschriften gegeven bij welke instanties burgers rechtsvorderingen tegen militairen aanhangig kunnen maken. Personele acties tegen officieren dienen ingesteld te worden bij de commanderend officier van het regiment waartoe de officier behoort. Indien deze recht weigert, kan men zich in justitiële zaken wenden tot de landsregering of justitiecollege, in overige zaken tot de Krieges und Domänenkammer, die te zijner behoeve zullen interveniëren. Pas als hun interventie niet het gewenste resultaat heeft, kan men zich tot de koning wenden.<\n> Voor klachten tegen soldaten en onderofficieren in personele zaken en in wisselzaken gelden eveneens afzonderlijke regelingen.<\n> Denunciatiezaken tegen officieren dienen in personele zaken ingediend te worden bij de ordinaris rechter van de beklaagde, in reële zaken bij het forum rei sitae. <\n> De rechters dienen zorg te dragen voor prompte afdoening van klachten, ten einde te voorkomen dat de koning met overbodige klachten wordt lastig gevallen.<\n> Klagers die de ordelijke instanties overslaan, zullen niet worden gehoord.

Zijne Majesteit verbiedt het ongefrankeerd toezenden van door privépersonen verkregen koninklijke rescripten in niet bestuurs- of fiscale aangelegenheden aan rechterlijke en andere colleges. Dergelijke akten, evenals supplieken en verzoekschriften, die niet ex officio portvrij zijn, mogen enkel indien het verschuldigde postgeld is voldaan in behandeling worden genomen.

Aan recruten die niet beschikken over een voorspanpas kan desondanks voorspan ter beschikking worden gesteld, indien hun commanderende officier zich garant stelt. De Krieges- und Domänen-Cammern dienen de lagere overheden in hun ressort hiervan op de hoogte te stellen.

Ter voorkoming van onnutte en ongegronde klachten, wordt bepaald dat enkel memorialen en supplieken, die door een advocaat of procureur zijn ondertekend in behandeling genomen zullen worden. Verzoekschriften die rechtstreeks aan de koning worden gericht, zullen, indien zij niet aan dit formele vereiste voldoen aan de requestrant worden teruggezonden.

Het wordt degenen die op grond van een voorspanpas het recht hebben gratis van postpaarden gebruik te maken, verboden postknechten te verbieden deze paarden te mennen. In geval de pashouder weigert van hun diensten gebruik te maken, dienen de postknechten daarvan aangifte te doen en zullen de pashouders geen aanspraak meer kunnen maken op gratis gebruik van postpaarden.

De Commissio Regia deelt onder verwijzing naar (? 1727-04-22) mede, dat de lokale overheden hun openbare bekendmakingen voortaan moeten doen via het onlangs geopende kantoor van de Intelligentz-Zettel te Duisburg.